Ένας πελάτης, με ιστότοπο ζωντανό εδώ και χρόνια, μας ζήτησε να «φτιάξουμε απλώς κάποιες ωραίες κριτικές». Είπαμε όχι. Δύο χρόνια και περίπου τριάντα αληθινές κριτικές Google αργότερα, είναι η επιχείρηση που βρίσκει ο κόσμος όταν ψάχνει τοπικά.
Το αίτημα δεν ήταν παράξενο. Οι περισσότεροι μικροί επιχειρηματίες έχουν κοιτάξει έναν ανταγωνιστή με διακόσιες κριτικές πέντε αστέρων και έχουν απορήσει πώς. Η ειλικρινής απάντηση είναι πιο αργή απ’ όσο θα ήθελαν, και από τον Απρίλιο του 2025 η παράκαμψη είναι και παράνομη.
Η σύντομη απάντηση. Από τις 6 Απριλίου 2025, η συγγραφή ή η ανάθεση ψεύτικης κριτικής απαγορεύεται ρητά στο Ηνωμένο Βασίλειο, βάσει του Schedule 20 του Digital Markets, Competition and Consumers Act 2024. Αυτό καλύπτει τις συστάσεις στον δικό σας ιστότοπο, ακόμη και τις «ενδεικτικές» που γράψατε εσείς, ένα γραφείο ή ένα εργαλείο AI. Η Competition and Markets Authority μπορεί να επιβάλει πρόστιμα απευθείας στις επιχειρήσεις, έως 10% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών. Ο δρόμος που δουλεύει είναι αληθινές κριτικές στο Google Business Profile σας, συγκεντρωμένες με σταθερό ρυθμό.

Η συζήτηση
Ο πελάτης είχε μια απόλυτα καλή επιχείρηση και έναν ιστότοπο που καθόταν εκεί χρόνια χωρίς να φέρνει πολλά. Το Google Business Profile του είχε μια χούφτα κριτικές. Ένας ανταγωνιστής λίγο πιο κάτω είχε πολύ περισσότερες.
Το αίτημα λοιπόν ήταν απλό: γράψτε μερικές ωραίες, βάλτε τες στον ιστότοπο, ίσως και στην Google. Κανείς δεν θα το μάθει.
Το αποτρέψαμε, ξεκάθαρα. Όχι από ευσέβεια. Οι επινοημένες κριτικές δεν δουλεύουν για πολύ, εκθέτουν την επιχείρηση σε νομικό κίνδυνο και ξοδεύουν εμπιστοσύνη που η επιχείρηση δεν έχει κερδίσει ακόμη. Αυτό που προτείναμε αντ’ αυτού ήταν βαρετό: ζητήστε το από αληθινούς πελάτες, κάθε φορά, και αφήστε το προφίλ να μεγαλώσει.
Συμφώνησαν, με λίγη απροθυμία. Αυτό ήταν πριν από δύο χρόνια.
Τι έγινε
| Όταν μας το ζήτησαν | Δύο χρόνια μετά | |
|---|---|---|
| Κριτικές στο Google Business Profile τους | Μια χούφτα | Περίπου τριάντα, όλες από αληθινούς πελάτες |
| Κριτικές γραμμένες από εμάς ή από αυτούς | Καμία, και έτσι έμεινε | Καμία |
| Εμφάνιση στην τοπική αναζήτηση | Σπάνια | Τακτικά, και είναι ευχαριστημένοι |
Οι τριάντα κριτικές δεν είναι μεγάλο νούμερο. Δεν χρειάζεται να είναι. Για μια τοπική επιχείρηση, τριάντα γνήσιες κριτικές μοιρασμένες σε δύο χρόνια, με απαντήσεις, λένε στην Google και σε έναν ξένο το ίδιο πράγμα: αληθινοί άνθρωποι χρησιμοποιούν αυτό το μέρος και συνεχίζουν να το χρησιμοποιούν.
Τι λέει πλέον ο νόμος
Η παράγραφος 13 του Schedule 20 του Digital Markets, Competition and Consumers Act 2024 απαριθμεί, μεταξύ των πρακτικών που θεωρούνται αθέμιτες «σε κάθε περίπτωση»:
- την υποβολή, ή την ανάθεση σε άλλον να γράψει, ψεύτικη κριτική καταναλωτή ή κριτική που κρύβει ότι δόθηκε με αντάλλαγμα,
- τη δημοσίευση κριτικών καταναλωτών, ή στοιχείων που αντλούνται από αυτές, με παραπλανητικό τρόπο,
- τη δημοσίευση κριτικών χωρίς εύλογα και αναλογικά μέτρα για την πρόληψη και την αφαίρεση των ψεύτικων.
Οι κανονισμοί έναρξης ισχύος το έθεσαν σε εφαρμογή στις 6 Απριλίου 2025.
Το «σε κάθε περίπτωση» είναι το σημείο που αξίζει να κρατήσετε. Υπό τους γενικούς κανόνες, η αρχή πρέπει συνήθως να δείξει ότι η πρακτική ήταν πιθανό να αλλάξει τη συμπεριφορά ενός τυπικού πελάτη. Για μια πρακτική του Schedule 20 αυτό το κριτήριο δεν ισχύει. Η ψεύτικη κριτική είναι καθεαυτή η παράβαση.
Τι θεωρείται ψεύτικη κριτική
Ο νόμος ορίζει την ψεύτικη κριτική καταναλωτή ως εκείνη που «παρουσιάζεται ως βασισμένη, χωρίς να είναι, στη γνήσια εμπειρία ενός προσώπου», και λέει ότι η συγγραφή περιλαμβάνει τη «δημιουργία με κάθε μέσο». Για τον ιστότοπο μιας μικρής επιχείρησης αυτό σημαίνει:
- Μια «ενδεικτική» σύσταση με όνομα, ιδιότητα και απόσπασμα είναι ψεύτικη κριτική. Ένα σαφώς σημασμένο πρόχειρο δείγμα σε μια σχεδιαστική πρόταση δεν προσποιείται τίποτα. Μια κάρτα στην αρχική σας σελίδα προσποιείται.
- Μια σύσταση γραμμένη από AI είναι ψεύτικη κριτική. Η «δημιουργία με κάθε μέσο» την καλύπτει.
- Τα λόγια ενός αληθινού πελάτη, ξαναγραμμένα σε κάτι που δεν είπε, πηγαίνουν προς την ίδια κατεύθυνση. Να διορθώσετε ένα τυπογραφικό είναι εντάξει. Να προσθέσετε ένα αποτέλεσμα που δεν ανέφερε ποτέ δεν είναι.
Κριτικές με αντάλλαγμα
Μια κριτική γραμμένη με αντάλλαγμα μια έκπτωση, ένα δωρεάν γλυκό ή μια συμμετοχή σε κλήρωση πρέπει να το δηλώνει. Η επιβράβευση των πελατών δεν απαγορεύεται. Η απόκρυψη της επιβράβευσης από τον επόμενο που θα διαβάσει την κριτική απαγορεύεται.
Τον Μάρτιο του 2026 η CMA άνοιξε έρευνα για το αν μια εταιρεία τροφίμων, η Pasta Evangelists, έδινε στους πελάτες εκπτώσεις για κριτικές πέντε αστέρων σε εφαρμογές διανομής χωρίς να το αποκαλύπτει. Η CMA δεν έχει καταλήξει σε συμπεράσματα, αλλά το ερώτημα είναι αυτό που πρέπει να θέσετε και για τις δικές σας προσφορές.
Κριτικές από προσωπικό, συγγενείς και φίλους
Οι άνθρωποι που συνδέονται με την επιχείρηση δεν έχουν την εμπειρία πελάτη, και η σύνδεση είναι ακριβώς αυτό που θα ήθελε να ξέρει ο αναγνώστης. Η ασφαλής θέση για ένα εστιατόριο, μια κλινική ή ένα κατάστημα: το προσωπικό και η οικογένεια δεν γράφουν κριτικές για την επιχείρηση, και όποιος συνδέεται και γράψει το δηλώνει.
Επιλεκτική προβολή
Τα παραδείγματα του νόμου για τη «δημοσίευση με παραπλανητικό τρόπο» περιλαμβάνουν την απόκρυψη των αρνητικών κριτικών ενώ δημοσιεύονται οι θετικές, και την προβολή των θετικών σε περισσότερο περίοπτη θέση. Το να αναδεικνύετε τις καλύτερες κριτικές σας δεν είναι αυτομάτως παραπλανητικό. Το να δείχνετε σήμα 4,9 όταν η Google λέει 3,8 είναι.
Τίποτα από αυτά δεν είναι νομική συμβουλή. Είναι ο νόμος όπως τον διαβάζει ένα γραφείο που πρέπει να τον εφαρμόζει κάθε εβδομάδα, στους πελάτες του και στον εαυτό του.
Πώς μοιάζουν οι αληθινές κριτικές
Να τρεις από τις δικές μας, παρατεθειμένες ακριβώς όπως γράφτηκαν στην Google:
«Ήταν χαρά να γνωρίσω τον George πέρυσι μου υπήρξε μεγάλη βοήθεια που ανέβασα τον ιστότοπό μου [«lunching my website» στο πρωτότυπο] στις αρχές του μήνα και ακόμη φροντίζει να εξαλείψει όλα τα εμπόδια. Πολύ επαγγελματίας και ξέρει τον χώρο. Πολύ συνιστάται. Σ’ ευχαριστώ George»
Imad Gerges, κριτική Google, Ιούλιος 2024
«Ο Γιώργος είναι ένας από τους καλύτερους σχεδιαστές ιστοσελίδων από τότε που συνεργαστήκαμε, η δουλειά μου ανεβαίνει πολύ, βγαίνω πάντα πρώτος σε όλα, τον συνιστώ ανεπιφύλακτα»
Evangelos Papadopoulos, κριτική Google, Ιούλιος 2024
«Ο καλύτερος στον χώρο»
Cavalo, κριτική Google, Μάιος 2025

Κανείς σε σύσκεψη μάρκετινγκ δεν γράφει «lunching my website». Οι αληθινές κριτικές είναι ανομοιόμορφες, σπάνια κουβαλούν στατιστικό στοιχείο, και εν μέρει γι’ αυτόν τον λόγο τις πιστεύουμε. Μια σελίδα με απόλυτα γυαλισμένες συστάσεις διαβάζεται σαν αυτό που συνήθως είναι.
Στον δικό μας ιστότοπο, οι κριτικές έρχονται κατευθείαν από το Google Business Profile μας, ο αριθμός στο σήμα ταιριάζει με αυτό που δείχνει η Google, και το σήμα συνδέει με την πραγματική καταχώριση, μαζί με τις κακές κριτικές αν ποτέ πάρουμε. Μπορείτε να τις δείτε στην ενότητα κριτικών στην αρχική μας σελίδα.

Ο αργός δρόμος, στην πράξη
Αυτό λέμε σε κάθε πελάτη που θέλει περισσότερες κριτικές. Τίποτα από αυτά δεν είναι έξυπνο.
Ζητήστε το από κάθε ευχαριστημένο πελάτη, στη σωστή στιγμή. Αμέσως μετά το γεύμα, τη δουλειά, το ραντεβού. Όχι έναν μήνα μετά μέσα σε newsletter.
Κάντε το ένα πάτημα. Η Google σας δίνει απευθείας σύνδεσμο κριτικής από το Business Profile σας. Βάλτε τον σε μια κάρτα στο ταμείο, στο email επιβεβαίωσης της κράτησης, στο τέλος του email με το τιμολόγιο.
Απαντήστε σε κάθε κριτική. Στις καλές με μια γραμμή ευχαριστιών που δείχνει ότι τη διαβάσατε. Στις κακές με ψυχραιμία, λέγοντας τι κάνατε γι’ αυτό. Τις απαντήσεις τις διαβάζει ο επόμενος πελάτης πιο προσεκτικά από την ίδια την κριτική.
Κρατήστε το προφίλ ζωντανό. Ώρες λειτουργίας, φωτογραφίες, υπηρεσίες, αναρτήσεις. Ένα προφίλ που δείχνει φροντισμένο παίρνει φροντισμένες κριτικές.
Κάντε υπομονή. Δύο ή τρεις τον μήνα είναι υγιής ρυθμός για μια μικρή επιχείρηση. Οι τριάντα σε δύο χρόνια, όπως διαπίστωσε ο πελάτης μας, αρκούν για να αλλάξει το πόσο συχνά σας βρίσκουν.
Ο οδηγός μας για το τοπικό SEO στο Λονδίνο καλύπτει τα υπόλοιπα της πλευράς του Google Business Profile, και οι κριτικές βρίσκονται κοντά σε αυτό που η Google εννοεί με την εμπιστοσύνη και το E-E-A-T.
Τι θα σας λέγαμε να ελέγξετε πρώτα
- Καταγράψτε κάθε σύσταση στον ιστότοπό σας και βρείτε τον αληθινό άνθρωπο ή την κριτική πίσω από καθεμία. Αν δεν μπορείτε, κατεβάστε την σήμερα.
- Συγκρίνετε τη βαθμολογία και τον αριθμό στον ιστότοπό σας με το Google Business Profile σας. Χρησιμοποιήστε το νούμερο που δείχνει η Google.
- Δείτε πού οδηγεί το σήμα κριτικών σας. Πρέπει να ανοίγει την πραγματική σας καταχώριση.
- Κοιτάξτε κάθε προσφορά που κάνετε με αντάλλαγμα κριτικές. Αν η επιβράβευση δεν αποκαλύπτεται, αλλάξτε την προσφορά ή σταματήστε την.
- Οργανώστε αυτή την εβδομάδα έναν τρόπο να ζητάτε κριτική από κάθε πελάτη, και συνεχίστε να το κάνετε.
Τριάντα ειλικρινείς κριτικές θα κάνουν για εσάς περισσότερα από τριακόσιες που γράψατε μόνοι σας, και θα βρίσκονται εκεί και τον επόμενο χρόνο.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι παράνομες οι ψεύτικες συστάσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο;
Ναι. Από τις 6 Απριλίου 2025, η συγγραφή ή η ανάθεση ψεύτικης κριτικής καταναλωτή απαγορεύεται σε κάθε περίπτωση, βάσει του Schedule 20 του Digital Markets, Competition and Consumers Act 2024. Οι συστάσεις στον δικό σας ιστότοπο καλύπτονται.
Μπορεί το γραφείο μου να γράψει μερικές κριτικές για να ξεκινήσουμε;
Όχι, και ένα καλό γραφείο θα αρνηθεί. Η ανάθεση σε άλλον να γράψει ψεύτικη κριτική είναι από μόνη της απαγορευμένη πρακτική, άρα εκθέτει την επιχείρηση σε κίνδυνο, όχι μόνο τον συντάκτη.
Πόσες κριτικές Google χρειάζεται μια μικρή επιχείρηση;
Δεν υπάρχει μαγικός αριθμός. Μια σταθερή ροή γνήσιων, πρόσφατων κριτικών με απαντήσεις μετράει περισσότερο από ένα σύνολο. Ο πελάτης αυτού του κειμένου βρίσκεται τοπικά με περίπου τριάντα.
Μπορώ να δώσω στους πελάτες έκπτωση για να αφήσουν κριτική;
Μπορείτε, αλλά η κριτική πρέπει να καθιστά σαφές το αντάλλαγμα. Μια κριτική γραμμένη για οποιοδήποτε αντάλλαγμα, όταν αυτό δεν γίνεται φανερό, θεωρείται συγκαλυμμένη.
Αν θέλετε ένα δεύτερο ζευγάρι μάτια στις κριτικές, τα σήματα και τους ισχυρισμούς του δικού σας ιστότοπου, ο δωρεάν έλεγχος ιστότοπου που κάνουμε τα ελέγχει μαζί με όλα τα άλλα. Είναι ευθεία αποτίμηση, όχι πωλησιακό κήρυγμα.